Verpleegkundige blik in de nacht: leren kijken voorbij gedrag
Binnen het programma MGZ VG Samen én Anders investeren zorgorganisaties in het opleiden van professionals die het verschil maken voor mensen met een verstandelijke beperking en een complexe zorgvraag. Ook Prinsenstichting stimuleert medewerkers om zich te verdiepen in medisch-generalistische zorg. Verpleegkundige Rik Schavemaker rondde in december 2025 de opleiding MGZ – Verpleegkundige Complexe Zorg af. Met zijn eindopdracht over pijnsignalering in de nacht behaalde hij een eindcijfer van 9,3. Zijn verhaal laat zien hoe MGZ-kennis direct bijdraagt aan betere zorg in de praktijk.
Rik Schavemaker
Waarom heb je gekozen voor de opleiding MGZ?
Rik: “Ik werk inmiddels al een aantal jaren in de nachtdienst en wilde mij verder ontwikkelen. Ik ben ooit begonnen met de HBO-V en heb uiteindelijk niveau 4 afgerond. Ik merkte dat ik mezelf meer wilde uitdagen om met een deskundige verpleegkundige blik naar praktijksituaties te kijken. Toen ik de vacature voor deze opleiding zag, heb ik gesolliciteerd. Gelukkig werd ik aangenomen en kon ik starten.”
Pijnsignalering in de nacht
“Pijn is een veelvoorkomend probleem bij onze cliënten, maar wordt niet altijd direct herkend of goed geïnterpreteerd. In de nacht merkte ik dat bepaalde uitingen snel worden gezien als ‘gedrag’ of ‘gewoon wakker zijn’, terwijl er ook een andere oorzaak kan zijn. Cliënten kunnen pijn vaak niet goed verwoorden en uiten dit op een andere manier.”
Rik vervolgt: “Dat maakt pijnsignalering in de nacht extra complex. Je draagt ’s nachts zorg voor een grote groep cliënten. Gemiddeld is dat één op vijfenveertig, soms zelfs wat meer. Je hebt weinig tijd per cliënt en ziet sommige cliënten niet dagelijks. Dat maakt het beoordelen van signalen lastiger.”
Van signaleren naar delen en verbeteren
In zijn eindopdracht richtte Rik zich op het vergroten van bewustwording bij collega’s. “Ik heb collega’s scholing gegeven over het herkennen van pijnuitingen en samen casussen besproken. Vooral situaties waarin we ’s nachts geen interventies meer konden plegen, maar waar wel verbeterpunten lagen in signalering en overdracht.”
Dat heeft inmiddels effect. “Sindsdien worden geluiden en signalen in de nacht anders geïnterpreteerd en beter doorgegeven aan de woningen. Er wordt meer nagedacht over wat we zien en horen, en wat dat kan betekenen voor de cliënt.”
Trots op zichtbaarheid van de nacht
Het hoge eindcijfer ziet Rik vooral als bevestiging dat zijn onderwerp ertoe doet. “Ik wilde het klein en uitvoerbaar houden. Wat ik mooi vind, is dat er nu binnen Prinsenstichting een nieuw plan voor pijnsignalering komt waarin de nacht expliciet is meegenomen. Dat dit onderwerp nu echt benoemd wordt en zichtbaar is, daar ben ik het meest trots op.”
De opleiding heeft Rik persoonlijk en professioneel veel gebracht. “Ik voel me zekerder en kijk bewuster met een verpleegkundige blik. De opleiding biedt mij nu kansen om verder door te groeien."
Ook in de samenwerking merkt hij verschil. “Collega’s gaan vaker het gesprek aan over wat we zien en horen in de nacht. We bespreken casussen vaker en kijken breder naar het probleem. We hebben niet altijd dezelfde visie, maar juist dat helpt om tot een beter beeld te komen. Rapportages zijn uitgebreider geworden als dat nodig is voor een goede overdracht.”
Goede aansluiting
Volgens Rik sluit de opleiding sterk aan bij de MGZ-werkwijze. “De opleiding is veel bezig met triage, klinisch redeneren en stepped care. Binnen dat model heeft de verpleegkundige een belangrijke rol, juist in de triagefunctie. Er is een stepped care-model in ontwikkeling en daarin wordt ook gekeken naar die rol. Door klinisch redeneren kan triage sneller en beter worden uitgevoerd. De opleiding heeft mij inzicht en concrete handvatten gegeven om complexe cassussen beter te beoordelen. Daarnaast leer je enorm veel van je medestudenten.”
Ook vanuit het programma MGZ VG Samen én Anders wordt het belang van deze opleiding onderstreept. Programmadirecteur Jan Hendriks: “Het is een sterke opleiding met een duidelijke didactische opbouw. De verpleegkundige rol krijgt hier weer echt de plek die hij verdient.”
Rik heeft zijn enthousiasme overgebracht op collega’s. In januari zijn nog drie collega’s met de opleiding gestart.
Blik op de toekomst
Rik ziet een belangrijke rol weggelegd voor MGZ-opgeleide verpleegkundigen. “De zorgvraag wordt steeds complexer, terwijl het aantal zorgprofessionals afneemt. Dat vraagt om anders werken. Als MGZ-verpleegkundige kun je meerdere cliënten ondersteunen zonder overal zelf de ADL te doen. Juist door coaching, scholing en het verbeteren van zorgprocessen kun je veel betekenen voor de kwaliteit van zorg.”
