Van spanning naar zelfinzicht: bijzondere pilot met de HUME sok
Soms voel je spanning, maar kun je niet goed uitleggen waar die vandaan komt. Voor Pauline, die zelfstandig woont en ambulante begeleiding krijgt, was dat dagelijkse realiteit. Spanning en onrust waren bijna altijd aanwezig en leidden regelmatig tot boosheid, ruzies en escalaties. Dankzij een bijzondere pilot met de HUME sok leerde zij haar spanning beter herkennen én zelf te reguleren.
De HUME sok is een slimme sok met sensoren die lichamelijke signalen van spanning meet. Via een app wordt zichtbaar wanneer spanning oploopt. Normaal gesproken wordt deze technologie ingezet bij cliënten met onbegrepen gedrag, waarbij begeleiders de signalen uitlezen en daarop anticiperen. Bij Pauline gebeurde iets bijzonders: zij leerde zélf haar spanningsniveau af te lezen en daar direct op te handelen.
Een nieuwe manier van kijken
Binnen Prinsenstichting was al ruime ervaring opgedaan met de HUME sok. Tot nu toe werd de technologie ingezet om begeleiders inzicht te geven in oplopende spanning. Toen regiebegeleider ambulant Dorothy Rekers samen met GZ-psycholoog en psychotherapeut Johanna Plug sprak over de spanningen die Pauline ervaarde, ontstond een nieuw idee bij Dorothy: wat als Pauline zélf haar spanning zou leren uitlezen?
"Normaal gebruiken begeleiders de data om escalaties te voorkomen," vertelt Dorothy. "Nu draaiden we het om. Pauline ging zelf kijken wat er gebeurde in haar lichaam. Dat was voor ons een heel nieuwe manier van werken."
Via zorgtechnologiecoördinator Mike Stavenuiter werd contact gelegd met Mentech, de leverancier van de HUME sok. Wendy Rasenberg: "Wij waren direct enthousiast. Deze aanpak sluit goed aan bij onze visie: door spanning inzichtelijk te maken, ontstaat een beter gesprek over wat iemand écht nodig heeft. Tegelijkertijd was dit een andere toepassing dan we normaal zien. Juist daarom zagen we veel potentie." Zo kreeg de pilot verder vorm.
Leren herkennen wat er gebeurt
Pauline droeg de sok iedere dag. Via een app op haar telefoon zag zij met een stoplichtsysteem hoe haar spanning ervoor stond: groen, oranje of rood. Was het rood, dan kreeg Pauline een geluidssignaal. Dat was voor Pauline het moment om stil te staan bij wat er gebeurde. "In het begin dacht ik: dat kan toch helemaal niet?" vertelt Pauline. "Maar ik wilde het wel proberen. Al snel merkte ik dat het me hielp. Soms zag ik rood terwijl ik zelf nog niet doorhad dat ik gespannen was."
Samen met Dorothy keek zij vervolgens terug op zulke momenten. Wat was er gebeurd? Wat voelde ze? En waardoor liep de spanning op? Door die gesprekken ontstond steeds meer inzicht in haar eigen spanningspatronen.
Henriëtte Kuiper van Mentech was inhoudelijk betrokken bij de pilot: "In de data zagen we bijvoorbeeld heel duidelijk terug dat de ademhalingsoefeningen die Dorothy met Pauline had afgesproken daadwerkelijk effect hadden op haar spanningsniveau."
Dorothy: "We ontdekten ook dat spanning bij Pauline soms nog een uur aanwezig bleef nadat er iets was gebeurd. De ontlading kwam veel later. Dat was belangrijke informatie."
Van inzicht naar handelen
Op basis van die inzichten maakten Pauline en Dorothy samen een signaleringsplan. Wat doe je als spanning oploopt? Welke stappen helpen om weer rustig te worden? Pauline leerde zichzelf letterlijk uit een situatie te halen: naar een rustige plek gaan, ademhalen en stilstaan bij wat er gebeurde. "Ik hoor dan Dorothy's stem in mijn hoofd," vertelt Pauline. "Als iemand iets zegt of doet waardoor ik boos of gespannen word, vraag ik mezelf af: is dit echt persoonlijk bedoeld of niet? Dat helpt."
Een moment in het zwembad liet zien hoeveel zij inmiddels had geleerd. Na een opmerking van iemand liep de spanning snel op en rende ze boos weg. Waar een situatie vroeger mogelijk was geëscaleerd, herkende ze nu wat er gebeurde. "Ik ben teruggegaan naar de kleedkamer, ging op de wc zitten en heb mijn stappen gevolgd. Toen werd ik weer rustig."
Voor Mentech was juist dat hét bewijs van de waarde van deze pilot. "De inzichten zaten op dat moment niet meer in de data," zegt Henriëtte. "Ze waren onderdeel geworden van haar eigen handelen."
Trots op wat het heeft gebracht
Inmiddels draagt Pauline de HUME sok niet meer. Ze heeft geleerd haar spanningssignalen zelf te herkennen en gebruikt haar eigen manieren om spanning af te bouwen. Zo gaat ze douchen om de spanning letterlijk van zich af te spoelen, mediteert ze, schrijft ze in haar dankbaarheidsdagboek en komt ze tot rust met haar slaaprobot Mimi.
Mike kijkt met trots terug op de pilot. "Ik was in het begin best sceptisch, omdat het nogal wat vraagt van een cliënt om hier zelfstandig mee aan de slag te gaan. Waar de HUME sok normaal begeleiders ondersteunt, moest Pauline nu zelf haar spanning herkennen en interpreteren. Maar Pauline heeft de juiste vaardigheden: ze is gedisciplineerd en nieuwsgierig. Zowel Mentech, Dorothy als ik konden online meekijken en zagen dat zij de sok op de juiste manier gebruikte."
Ook Dorothy is trots op wat het heeft opgeleverd. "De HUME sok heeft Pauline veel zelfkennis gebracht. En dat is misschien wel het mooiste resultaat: niet dat technologie het oplost, maar dat Pauline zichzelf beter heeft leren begrijpen."
Ook voor Mentech zit daar de grootste waarde. "De kracht zat voor ons niet alleen in deze nieuwe toepassing, maar vooral in de samenwerking. De betrokkenheid van Dorothy, de motivatie van Pauline en de ondersteuning vanuit Mentech hebben ervoor gezorgd dat Pauline haar eigen spanningspatronen steeds beter leerde herkennen.”
Deze pilot laat zien dat zorgtechnologie niet alleen kan ondersteunen, maar ook kan bijdragen aan meer eigen regie. Niet omdat technologie iets overneemt, maar doordat mensen zichzelf beter leren begrijpen en daardoor grip krijgen op hun eigen gedrag.